Impact van beperkingen op contante betalingen voor de internationale handel

Impact van beperkingen op contante betalingen voor de internationale handel

Beperking contante betalingen bedreigt internationale handel van Nederlandse bedrijven

Standpunt van Trucks & Trailers Nederland

Nederland staat internationaal bekend als een open handelsland met een sterke exportpositie. Nederlandse ondernemingen leveren wereldwijd machines, voertuigen, landbouwmaterieel en andere industriële goederen. Juist deze internationale handelspositie staat onder druk door voorgenomen beperkingen op contante betalingen.

Trucks & Trailers Nederland (TTN) maakt zich ernstige zorgen over de gevolgen van deze maatregel voor Nederlandse exporteurs. In veel landen buiten Europa – met name in delen van Afrika en andere opkomende economieën – is contant geld nog steeds een essentieel en wettig betaalmiddel in internationale handelsrelaties.

Wanneer Nederlandse bedrijven geen contante betalingen meer mogen accepteren, bestaat het risico dat buitenlandse afnemers hun handelsrelaties verplaatsen naar landen waar dergelijke beperkingen niet gelden. Daarmee komt niet alleen de concurrentiepositie van Nederlandse ondernemingen onder druk te staan, maar ook de economische positie van Nederland als exportland.

1. Directe gevolgen voor de exportpositie van Nederland

Het beperken van contante betalingen kan grote gevolgen hebben voor de internationale handel van Nederlandse bedrijven. In een aanzienlijk aantal landen buiten de Europese Unie is het internationale bancaire systeem slechts beperkt toegankelijk.

In dergelijke markten wordt contant geld vaak gebruikt als betrouwbaar en praktisch betaalmiddel bij handelsrelaties. Wanneer Nederlandse exporteurs deze vorm van betaling niet langer kunnen accepteren, ontstaat een reëel risico dat buitenlandse afnemers hun zaken verplaatsen naar concurrenten buiten Nederland of zelfs buiten Europa.

De mogelijke gevolgen hiervan zijn onder meer:

• verlies van internationale handelsrelaties;
• verschuiving van exportstromen naar andere landen;
• verslechtering van de concurrentiepositie van Nederlandse ondernemingen;
• en verlies van marktaandeel in belangrijke groeimarkten.

Voor sectoren waarin Nederland traditioneel sterk is, zoals de export van transportmaterieel, voertuigen en machines, kan dit uiteindelijk leiden tot vermindering van economische activiteit en verlies van werkgelegenheid.

2. Gebrek aan onderzoek naar internationale handelspraktijken

Tot op heden is er geen uitgebreid economisch onderzoek verricht naar de gevolgen van een beperking op contante betalingen voor de internationale handelspraktijk.

De ervaring van TTN-leden laat zien dat in veel exportrelaties contante betaling een noodzakelijke en legitieme methode is om internationale transacties mogelijk te maken. Dit geldt met name voor landen waar:

• internationale bankoverschrijvingen moeilijk uitvoerbaar zijn;
• lokale banken beperkte toegang hebben tot internationale financiële netwerken;
• of harde valuta slechts beperkt beschikbaar is.

Binnen de sector die door TTN wordt vertegenwoordigd bedraagt de export waarbij contante betalingen een rol spelen naar schatting ongeveer vier miljard euro per jaar.

Het ontbreken van een grondige impactanalyse roept vragen op over de wijze waarop economische realiteit en internationale handelspraktijken zijn meegenomen bij de voorbereiding van de betreffende wetgeving.

Bij de totstandkoming van regelgeving speelt ook advisering door de Raad van State een belangrijke rol. TTN constateert echter dat de praktische gevolgen voor exporterende bedrijven onvoldoende zichtbaar zijn in het huidige beleidskader.

3. Toenemende regeldruk door bancaire nalevingsverplichtingen

Naast de directe beperkingen op contante betalingen worden bedrijven in toenemende mate geconfronteerd met strikte controles door banken in het kader van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (WWFT) TTN is een voorstander van het bestrijden van criminaliteit en heeft de nodige maatregelen getroffen om aan deze wet te voldoen,mede is samenspraak met de vereniging van Nederlandse Banken desondanks blijft de druk hoog in de controle voor de banken terwijl het laagrisicoprofiel van de aangesloten leden van TTN is gewaarborgd.

Hoewel het doel van deze wetgeving – het bestrijden van financiële criminaliteit – vanzelfsprekend wordt door TTN onderschreven, blijkt in de praktijk dat de toepassing ervan door banken vaak leidt tot een disproportionele regeldruk voor ondernemingen.

Bedrijven melden onder meer:

• uitgebreide documentatieverzoeken over buitenlandse klanten;
• langdurige vertragingen bij internationale transacties;
• blokkades van betalingen;
• en in sommige gevallen het beëindigen van bancaire relaties.

Voor exporterende ondernemingen kan dit ertoe leiden dat zij nauwelijks nog toegang hebben tot normale bankdiensten, terwijl deze diensten juist essentieel zijn voor het uitvoeren van internationale handel.

Vanwege deze ontwikkelingen heeft TTN recent een formele klacht ingediend bij De Nederlandsche Bank over de wijze waarop banken de regelgeving toepassen.

4. Praktijkervaring van ondernemers onvoldoende erkend

Tijdens een overleg op 13 oktober 2025 met vertegenwoordigers van het Ministerie van Financiën heeft TTN de praktische bezwaren van de sector uitgebreid toegelicht.

Daarbij is onder meer gewezen op het feit dat in veel Afrikaanse en andere niet-Europese landen contante betalingen een normaal onderdeel vormen van internationale handelsrelaties. Dit is vaak het gevolg van:

• beperkte beschikbaarheid van internationale valuta;
• restricties op internationale banktransacties;
• en het ontbreken van een stabiele bancaire infrastructuur.

Tot verbazing van TTN werden deze praktijkervaringen tijdens het overleg door vertegenwoordigers van het ministerie gekwalificeerd als “anekdotisch”. Daarmee werd gesuggereerd dat het slechts zou gaan om individuele ervaringen zonder bredere betekenis.

TTN acht deze kwalificatie onjuist. Voor veel Nederlandse exporteurs vormen deze omstandigheden juist de dagelijkse realiteit van internationale handel buiten Europa.

Het negeren van deze signalen kan leiden tot aanzienlijke economische schade en tot het verlies van belangrijke internationale handelsrelaties.

Daarnaast bestaat binnen de Europese Unie op dit moment nog geen volledig geharmoniseerd kader voor beperkingen op contante betalingen. Verschillende lidstaten hanteren uiteenlopende regels en implementatietermijnen, wat kan leiden tot een ongelijk speelveld voor bedrijven binnen Europa.

Oproep aan politiek en beleidsmakers

Trucks & Trailers Nederland roept beleidsmakers op om de gevolgen van deze maatregelen voor de internationale handel zorgvuldig te heroverwegen.

Daarbij is het van belang dat:

• de economische impact voor exporterende sectoren grondig wordt onderzocht en een uitzondering in te voeren voor de exportbedrijven.
• praktijkervaringen van ondernemers serieus worden genomen Nederland is een exportland en dat moet blijven in het belang van onze economie.
• en regelgeving wordt ontwikkeld die zowel financiële integriteit waarborgt als internationale handel mogelijk blijft maken.

Alleen door een evenwichtige benadering kan Nederland zijn sterke positie als internationaal handelsland behouden.